Лоӧ-ӧ Москва "мӧс ва"?

А.И.Туркин. "Кӧні тэ олан?", л.б. 31—32.

*   *   *

Миян странаын асыввывсянь рытыввылӧдз, войвывсянь лунвылӧдз уна ю ним помасьӧ -ва вылӧ: Иква, Керва, Ладва, Нарва, Нева, Протва, Ржава, Смердва, Эльва. Та вӧсна учёнӧйяс думайтӧны, мый Москва коми ним. Комиӧн ӧд ва лоӧ "ыджыд ю, ва", шуам, Емва, Иньва, Изьва, Лысьва, Эжва. Вот и гадайтӧны, мый комиӧн Москва лоӧ мӧс-ва (коровья вода), мӧс-ку-а (с коровьей шкурой), мӧс-куа (коровий залив).

Ӧнія Москва бердын комияслысь олӧмсӧ наукаӧн абу докажитӧма, но корсюрӧ татшӧм мӧвпъясыс чужлывлӧны на. Видзӧдӧй 1969 вося май 28-ӧд лунся "Ухта" газет, кӧні "Разные разности" юкӧнын йӧзӧдӧма ичӧтик гижӧд "Москва — коми название?"

Москва медводдзаысь казьтывсьӧ 1147 воын Ипатьевскӧй летописьын. Князь Юрий Долгорукий корӧ ас дінас ёртсӧ Святослав Ольговичӧс татшӧм кывъясӧн: "Приходи ко мне брате в Москов". А XVII нэмся ӧти повестьысь лыддям, кытысь тайӧ нимыс лоӧма: "И прозва его званием реки тоя Москва град по имени реки текущая под ним".

Кӧкъямыссё воысь унджык сулалӧ миян Москва. Тайӧ кузь каднас квайт шыпаса кывйыс чужтіс уна сикас гипотеза да нӧдкыв. Ӧтияс мӧвпалісны, мый тані дзебсьӧма кык важ славянскӧй кыв: моск "из, кремень" да ков "дзебсянін" и гӧгӧрвоӧдісны Москва нимсӧ кыдзи "изъя, изйӧсь места". Мӧдъяс аддзисны моск кывлысь мӧд вежӧртас "васӧд, сибдан, зыбучаин" либӧ прӧстӧ "ва" (влага). Ӧнія Москва формаыс вӧлӧма керан (винительнӧй) падежын, коді бӧрынджык вуджас нимтан (именительнӧй) падежӧ.

Ӧнӧдз ученӧйяс видлалісны Москва нимсӧ торйӧн, мукӧд кывъяс тӧд вылӧ босьттӧг. А ӧд Москваыд вӧлӧма миян странаын абу ӧти. Коми историк краевед А.А.Попов картотекаысь ми аддзам нӧшта сизим ним. Картотекасӧ лӧсьӧдӧма историческӧй документъяс подув вылын да официальнӧй списокъяс серти. Со тайӧ нимъясыс: Москва ты Вологодскӧй губернияын (1866), Москва ю Витебскӧй губернияын, кык Москва ю Тверскӧй губернияын (1848), Москва ю Курскӧй губернияын, а Пермскӧй губернияын Изкар дорын эм Москва ю да Ныроб дорын Москва нима ты.

Татчӧ колӧ содтыны Москва юлысь вож Московка да Польшаысь ю Москава. Вермас лоны, мый Москва важ славянскӧй кыв и сылӧн збыль вежӧртасыс "ва" (влага).